Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy w postępowaniu karnym


Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy w postępowaniu karnym
uprawnienia oskarżyciela posiłkowego w postępowaniu karnym

Oskarżyciel posiłkowy – czy warto nim być?

Na etapie postępowania przygotowawczego pokrzywdzony z samego faktu pokrzywdzenia przestępstwem jest uznawany za stronę postępowania.

Natomiast do występowania w charakterze strony przed sądem konieczne jest złożenie przez pokrzywdzonego oświadczenia o przystąpieniu do procesu jako oskarżyciel posiłkowy.

Pokrzywdzony, który nie złoży oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego może jedynie uczestniczyć w rozprawie.

Możliwość aktywnego uczestnictwa w postepowaniu sądowym pokrzywdzony ma wtedy gdy stał się oskarżycielem posiłkowym.

Pokrzywdzony, jako oskarżyciel posiłkowy, ma prawo:

  • uczestniczyć w rozprawie,
  • zadawać pytania przesłuchiwanym osobom,
  • składać wnioski dowodowe
  • zabrać głos na zakończenie przewodu sądowego
  • przeglądać akta sprawy i wykonywać ich fotokopie i kserokopie
  • złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wnieść apelację

Należy pamiętać, że oskarżyciel posiłkowy nie ma obowiązku uczestniczyć w rozprawach, a jego nieobecność nie tamuje biegu procesu. Jeśli  występujesz w postępowaniu sądowym jako oskarżyciel posiłkowy nie musisz stawiać się w sądzie na każdej rozprawie. Niestawiennictwo na rozprawach czy bierność procesowa nie powoduje utraty statusu oskarżyciela posiłkowego.

Instytucja oskarżyciela posiłkowego daje pokrzywdzonemu szeroki zakres uprawnień umożliwiający wywieranie wpływu na losy toczącego się postępowania. Dlatego uznać ją za korzystną z punktu widzenia osób pokrzywdzonych przestępstwem.

Sposób i termin złożenia oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego nie wymaga żadnej specjalnej formy. Można je złożyć zarówno  na piśmie (przesyłając stosowny dokument do sądu albo składając go na biurze podawczym) lub ustnie do protokołu rozprawy.

Należy uważać aby nie umknął nam termin do złożenia oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Oświadczenie takie można złożyć najpóźniej do momentu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, tj. odczytania przez oskarżyciela aktu oskarżenia.

Jeżeli oświadczenie zostało złożone przez uprawnioną osobę z zachowaniem ustawowego terminu to sąd nie może odmówić pokrzywdzonemu udziału w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.

Ważne jest że oskarżyciel posiłkowy może ustanowić pełnomocnika, czyli adwokata lub radcę prawnego który będzie reprezentował jego interesy przed sądem.

Profesjonalny pełnomocnik może złożyć w imieniu pokrzywdzonego oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Pełnomocnik będzie w imieniu oskarżyciela posiłkowego stawiał się na rozprawach, zgłaszał wnioski dowodowe oraz wypowiadał się co do czynności które mają miejsce na rozprawie. Pełnomocnik może również wnosić o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązki. Profesjonalne działanie pełnomocnika w postępowaniu karnym może być bardzo pomocne w innych sprawach związanych z przestępstwem (np. w dalszym odszkodowaniu lub zadośćuczynieniu dochodzonym w postępowaniu cywilnym od skazanego albo ubezpieczyciela skazanego). Po wydaniu wyroku pełnomocnik może zapoznać się z uzasadnieniem wyroku oraz w przypadkach tego wymagających składać apelację od wyroku.

Warto wiedzieć, że przypadku wydania wyroku skazującego, sąd na wniosek oskarżyciela posiłkowego nałoży na oskarżonego obowiązek zwrotu wydatków, które oskarżyciel posiłkowy  poniósł w związku z działaniem w sprawie, w tym wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika.